იტალიის ისტორიული ქალაქები, შთამბეჭდავი ხელოვნების საგანძური და უგემრიელესი სამზარეულო ერთი ნახვით შეყვარებას დაგაჯერებთ: ეს ის ქვეყანაა, რომელიც ნებისმიერ სტუმარს მარტივად მოჯადოებს. თუმცა, მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად ლამაზია იტალია, უცხოელებისთვის საკმაოდ ბევრი ნებაყოფლობითი თუ დაუწერელი წესი მოქმედებს, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე ეხება საკვებსა და ადგილობრივებთან კომუნიკაციას.
იტალიელები ძალიან ამაყობენ თავიანთი კულტურითა და სამზარეულოთი, და ორივეს მიმართ პატივისცემის გამოხატვა უაღრესად მნიშვნელოვანია. თუ თქვენს ქვეყანაში, არავინ მიაქცევს ყურადღებას, პასტასთან ერთად დამატებით ცილას მოითხოვთ თუ გვიან საღამოს კაპუჩინოთი წახალისებას გადაწყვეტთ, იტალიაში მოგზაურობისას ასეთი რამ ეჭვის თვალით ყურებასა და უკმაყოფილო მზერას დაიმსახურებს. ტურისტებს ზოგჯერ ავიწყდებათ, თუ რამდენად არსებითია ადგილობრივი კულტურის გაცნობა, არა მხოლოდ იმისთვის, რომ მოგზაურობა სასიამოვნო იყოს, არამედ იმისთვისაც, რომ იმ ადგილის მიმართ, რომელსაც სტუმრობენ, უფრო ღრმა გაგება და დაფასება ჩამოუყალიბდეთ.
ჯეროვანი მისალმება აუცილებელი მოთხოვნაა
როდესაც იტალიაში რომელიმე მაღაზიასა თუ რესტორანში შედიხართ, მოლარეს ან მასპინძელს ღიმილითა და თვალებში ყურებით მეგობრულად უნდა მიესალმოთ. ისწავლეთ რამდენიმე საბაზისო ფრაზა და მზად გქონდეთ ისინი ყოველთვის, როცა ვინმესთან მისალმებას დააპირებთ.
ადამიანების უმეტესობა დილიდან გვიან ნაშუადღევამდე ძირითად მისალმებად „ბონჯორნო“-ს იყენებს. საღამოს დადგომასთან ერთად შეგიძლიათ გადახვიდეთ „ბუონა სერა“-ზე, ანუ „საღამო მშვიდობისაზე“. „ბუონა ნოტე“ (ღამე მშვიდობისა) უფრო მაშინ გამოიყენება, როდესაც სადმე მიდიხართ, ამიტომ მისი მისალმებად გამოყენება შესაძლოა ოდნავ უხერხული იყოს. თუ ფრენისგან ისე ხართ დაღლილი, რომ ვერ არკვევთ, დღის რომელი მონაკვეთია ან სიტყვები დაგავიწყდათ, შეგიძლიათ თქვათ „სალვე“ – როგორც ზოგადი და ძალიან თავაზიანი მისალმება. „ჩაო“ ნიშნავს როგორც „გამარჯობას“, ასევე „ნახვამდის“, თუმცა მისალმებისას მას, როგორც წესი, მხოლოდ იმ ადამიანებთან იყენებენ, ვისაც უკვე იცნობენ. ხოლო თუ სადმე დღისით მიდიხართ და გსურთ ვინმეს დილა მშვიდობისა ან კარგი დღე უსურვოთ, შეგიძლიათ თქვათ „ბუონა მატინატა“ ან „ბუონა ჯიორნატა“. ორივე მათგანი ნიშნავს: „გისურვებთ მშვიდობიან დილას/დღეს!“.
ჩაიცვით მოწესრიგებულად
ამერიკელებს აქვთ რეპუტაცია, რომ შედარებით არაოფიციალურად იცვამენ ისეთი ყოველდღიური საქმეებისას, როგორებიცაა პროდუქტების ყიდვა ან ბანკში შევლა. იტალიაში ძალიან იშვიათად შეხვდებით ვინმეს ქუჩაში სპორტული შარვლით, თუ ის უშუალოდ სავარჯიშო დარბაზიდან არ ბრუნდება, ხოლო პიჟამას შარვლით მოსეირნე იტალიელს ქუჩაში საერთოდ ვერასდროს ნახავთ.
ზოგადად შეამჩნევთ, რომ იტალიაში ადამიანების უმეტესობა თითქმიდან ყოველთვის მოწესრიგებულად გამოიყურება, განსაკუთრებით უფროსი თაობა. ეს არ ნიშნავს იმას, რომ გარემოს მოსარგებად აუცილებლად დიზაინერული სამოსი უნდა გეცვათ; საკმარისია გეცვათ სუფთა, მოწესრიგებული ტანსაცმელი, მაშინაც კი, თუ უბრალოდ მარკეტში რაიმეს სასწრაფოდ საყიდლად ჩადიხართ.
დრესკოდის დასაცავად იტალიაში „მოდის პოლიცია“ არ არსებობს, თუმცა ეკლესიების უმეტესობაში მოგეთხოვებათ სხეულის დაფარვა: განსაკუთრებით თუ მოკლე შორტები ან უსახელო ზედა გეცმებათ.
ჭამა სიამოვნების მიღებისთვისაა
როდესაც რესტორანში სადილად ან ვახშმად ჯდებით, ბოლო რამ, რასაც იტალიელები გააკეთებენ, თქვენი აჩქარებაა. იტალიაში გარეთ კვება სრულფასოვანი გამოცდილებაა, რომლითაც ტკბობა ნელა და აუჩქარებლად უნდა მოხდეს. პირველი კერძის დასრულებისას ოფიციანტები არ იჩქარებენ მომდევნო თეფშის გამოტანას და მაგიდის აშლამდე დროს მოგცემენ. სინამდვილეში, შეკვეთის მიცემის მომენტი შესაძლოა ერთადერთი დრო იყოს, როცა თქვენს მიმტანს ნახავთ. ამერიკისგან განსხვავებით, სადაც პერსონალი მუდმივად ამოწმებს, ხომ არ გჭირდებათ სასმელის შევსება ან დამატებითი სოუსი, იტალიელი ოფიციანტი შეიძლება საათში მხოლოდ ერთხელ მოვიდეს (ან საერთოდ არ მოვიდეს), იმის მიხედვით, თუ რამდენად დატვირთულია რესტორანი იმ საღამოს.
ეს ასევე ნიშნავს იმას, რომ ისინი არ იჩქარებენ თქვენთვის ანგარიშის მოტანას. მეტიც, მაგიდაზე ანგარიშის დატოვება ისე, რომ სტუმარს ეს წინასწარ არ უთხოვია, უკიდურესად უზრდელობად ითვლება. თუ ამის გაკეთება აუცილებელია რესტორნის დახურვის ან ცვლის ცვლილების გამო, ეს, როგორც წესი, დიდი ბოდიშის მოხდით ხდება. როდესაც გადახდისთვის მზად იქნებით, მოითხოვეთ ანგარიში ფრაზით „ილ კონტო, პორ ფავორ“ (ანგარიში, თუ შეიძლება), ხოლო თუ გეჩქარებათ, შეგიძლიათ უბრალოდ ბართან მიხვიდეთ და იქვე გადაიხადოთ.
დიდი, მარილიანი საუზმე იტალიაში პოპულარული არ არის
როდესაც წინ ღირსშესანიშნაობების დათვალიერების დატვირთული დღე გელით – რაც იტალიაში ჩვეულებრივი ამბავია, რადგან ქვეყანა სავსეა ისტორიული ძეგლებითა და ხელოვნების მუზეუმებით – შესაძლოა დღის დაწყება უხვი საუზმით გსურდეთ: კვერცხით, ტოსტებითა და ბევრი ყავით. თუ თქვენს სასტუმროს საუზმე ფასში შესული აქვს და იგი ამერიკელ ტურისტებზეა მორგებული, ამის გაკეთებას შეძლებთ კიდეც. თუმცა, თუ საუზმეზე დამოუკიდებლად გასვლას გადაწყვეტთ, იტალიაში მარილიანი და ნოყიერი დილის კვების პოვნა შესაძლოა საკმაოდ რთული ამოცანა აღმოჩნდეს.
იტალიელები დილით ბევრს არ ჭამენ, ხოლო რასაც ჭამენ, როგორც წესი, საკმაოდ ტკბილია. სიცილიაში შეხვდებით ადამიანებს, რომლებიც საუზმეზე ბრიოშის ფუნთუშასა და ტკბილეულს მიირთმევენ. ყველაზე ტიპური იტალიური საუზმე მცირე ზომის ნამცხვარი და ფინჯანი ყავაა, რასაც ხშირად სწრაფად, გზად მიირთმევენ. იტალიელების უმეტესობა გეგმავს, რომ მოგვიანებით ნოყიერად ისადილოს, ამიტომ ეს სრულიად საკმარისია შუადღემდე თავის შესანახად. თუმცა, თუ თქვენ ტურისტი ხართ და წინ გადაბმული ექსკურსიების დატვირთული დღე გელით, უმჯობესია სათადარიგო გეგმა გქონდეთ იმ შემთხვევისთვის, თუ შესაფერის კვების ადგილს ვერ იპოვით.
სწრაფი ყავისთვის დადექით ბართან
ყველა ევროპულ ქვეყანას ყავის უნიკალური კულტურა აქვს, თუმცა იტალიაში ყავის სმა, ფაქტობრივად, ეროვნული გართობაა. რეალურად, იტალიაში სიტყვა „ბარი“ უმეტესწილად ყავის ბარს ნიშნავს: ადგილს, სადაც ყავასთან ერთად დახლზე დაწყობილი ნამცხვრებისა და ალკოჰოლის პოვნაც შეგიძლიათ. თუმცა მთავარი მიზიდულობის ცენტრი მაინც ყავაა. სწორედ აქედან იღებს სათავეს ესპრესოს კულტურა. დილით სამსახურისკენ მიმავალი ადგილობრივები ბარში შეივლიან, ყავას ფეხზე მდგომი მიირთმევენ და გზას აგრძელებენ: ტრადიცია, რომლის გამოცდაც იტალიაში ყოფნისას ძალიან მხიარული გამოცდილებაა.
ბართან მისვლისას ითხოვთ „ენ კაფე“-ს, რაც ესპრესოს სინონიმია. თუ ხალხმრავალი ბარია, შესაძლოა შეკვეთამდე გადახდა მოგიწიოთ: მოლარეს ეუბნებით, რა გსურთ, შემდეგ კი მის მოცემულ ქვითარს ბარმენს გადასცემთ. თუ ცოტა რძე გსურთ, შეგიძლიათ „მაკიატო“ მოითხოვოთ. თუ ჩვეულებრივი ესპრესო თქვენთვის მეტისმეტად მძაფრია, შეგიძლიათ შეუკვეთოთ „ლუნგო“: შედარებით თხელი პორცია ოდნავ მეტი ცხელი წყლით. ან შეგიძლიათ სცადოთ „ამერიკანო“ – ცხელ წყალში გარეული ესპრესო (როგორც წესი, პროპორციით 1 წილი ესპრესო და 2-3 წილი წყალი). რაც არ უნდა ქნათ, არ მოითხოვოთ „ლატე“, თუ რა თქმა უნდა, ცივი ჭიქა რძის მიღება არ გსურთ. როგორც წესი, ყავასთან ერთად მოგართმევენ პატარა ჭიქით წყალსაც (გაზიანს ან უგაზოს), რათა ყავის დალევამდე გემოს რეცეპტორები გაისუფთაოთ.
კაპუჩინო მხოლოდ საუზმის სასმელია
კაპუჩინო უგემრიელესია, თუმცა ყავის ეს პოპულარული შეკვეთა მხოლოდ დილის საათებისთვისაა განკუთვნილი და იგი ნაშუადღევს არასდროს უნდა შეუკვეთოთ. ეს სასმელი მზადდება თანაბარი პროპორციით შერეული ესპრესოს, ორთქლზე გაცხელებული რძისა და რძის ქაფისგან, რომელსაც დამატებითი ტკბილი ნოტებისთვის ხშირად დარიჩინსაც აყრიან. ეს არ არის ტიპური არჩევანი იტალიელისთვის, რომელსაც ეჩქარება; ეს არის სასმელი, რომლითაც ნელა უნდა დატკბეთ და რომელიც სადილის შემდეგ აღარასდროს უნდა შეუკვეთოთ. ზოგი ამბობს, რომ რძე და ქაფი მონელებას უშლის ხელს.
მრავალი იტალიური ტრადიცია სწორედ საჭმლის მონელებას უკავშირდება: მაგალითად, აპერიტივი (წახემსება და სასმელი ვახშმამდე), დიჯესტივი (სასმელი ვახშმის შემდეგ) და პასეჯატა (სასეირნოდ გასვლა ჭამის შემდეგ). თუ სადილის შემდეგ მაინც გსურთ კაპუჩინო ან რძიანი სასმელი, იტალიაში შეუძლებელი არ არის ისეთი ადგილის პოვნა, სადაც მას მომართმევენ. თუმცა, თუ ბევრი პიცისა და პასტის ჭამას გეგმავთ, შესაძლოა ღირდეს საჭმლის მონელების ამ იტალიურ ნორმებთან ადაპტირება.
ქათამი და პასტა ერთმანეთს არ ეთავსება
სავარაუდოდ, პიცაზე ანანასის შესახებ უკვე იცოდით, თუმცა არსებობს უამრავი პოპულარული კერძი, რომლებიც ამერიკაში იტალიურად ითვლება, იტალიაში კი ვერსად შეხვდებით. ქათმის ალფრედო ნამდვილად ერთ-ერთი მათგანია. რთული გასაგებია, როდესაც არსებობს ხორციანი პასტის უამრავი სხვა უგემრიელესი სახეობა: მაგალითად, რაგუ ალა ბოლონეზე (საქონლის ხორცით) ან კარბონარა (ღორის ლორით). რატომ ითვლება ქათამი ასეთ მიუღებელ კომპონენტად სოუსიან პასტასთან წყვილში?
თუ იტალიელს ჰკითხავთ, მისი რეაქცია, როგორც წესი, აღშფოთება იქნება და გეტყვით რაღაც ასეთს: „ეს უბრალოდ არაა მიღებული!“ ან დაიჟინებს, რომ ეს ტრადიციებს ეწინააღმდეგება. ამას მკაფიო პასუხი არ აქვს, თუმცა ეს ყველაზე კარგი ახსნაა: „იტალიელების უმეტესობას სჯერა, რომ კარგი პასტა დიდ დახმარებას არ საჭიროებს. პასტის იდეა, სადაც ხორცის დიდი ნაჭრებია (ქათმის თუ სხვა ხორცის), კერძის იდენტობას ჰკარგავს. პასტა ამ შოუს მთავარი ვარსკვლავი უნდა იყოს. ამიტომაც, ხორცი ყველაზე ხშირად გატარებული ან ჩაშუშული სახით გვხვდება: ან რაგუს შემადგენლობაში, ან რავიოლისა და მსგავსი შიგთავსის სახით.
არ მიირთვათ ზღვის პროდუქტები ყველთან ან წითელ ღვინოსთან ერთად
იტალიელები განსაკუთრებული სიფრთხილით ეკიდებიან ზღვის პროდუქტებსაც, თუმცა თევზის ნაზ კერძებთან ყველისა და წითელი ღვინის მიღებაზე დაწესებული ეს არაოფიციალური, დაუწერელი „აკრძალვა“ შესაძლოა უფრო გასაგებიც იყოს. იტალიის 20 რეგიონიდან უმეტესობა: გარდა ხმელეთით გარშემორტყმული უმბრიის, ლომბარდიის, პიემონტის, ვალე-დ’აოსტასა და ტრენტინო-ალტო-ადიჯესი, ზღვას ესაზღვრება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ზღვის პროდუქტებს იტალიურ სამზარეულოში დიდიადგილი უკავია. რა თქმა უნდა, რადგან ეს იტალიაა, აქაც მოქმედებს არაოფიციალური წესები, რომლებმაც ზოგადად კულინარიულ სამყაროშიც შეაღწია. შესაძლოა ოდესმე მოგსურვებიათ ზღვის პროდუქტებზე პარმეზანი მოგეყარათ, თუმცა ყველის ექსპერტებიც კი გეტყვიან, რომ ეს საუკეთესო იდეა არ არის.
ყველის მდიდარმა, მარილიანმა გემომ შესაძლოა ძალიან მარტივად გადაფაროს თევზის ნაზი გემო, რაც იწვევს არა მხოლოდ გემოების უხეშ კონტრასტს, არამედ ორივე ინგრედიენტის ავთენტურობის დაკარგვას. თევზზე მოხეხილი ყელი ითვლება ან ზედმეტად, ან გადაჭარბებულად, ან კერძის დამცირებად. იგივე პრინციპი მოქმედებს წითელ ღვინოზეც – მძიმე წითელმა ღვინომ შესაძლოა სრულიად ჩაახშოს ზღვის პროდუქტების გემო, რის გამოც თეთრი ღვინო ბევრად უფრო მიღებული არჩევანია. გარდა ამისა, თუ ეს ოდესმე გამოგიცდიათ, იცით, რომ თევზთან ერთად წითელი ღვინის მიყოლების შემდეგ დარჩენილი გემო საკმაოდ უსიამოვნოა, რესტორანს კი ნამდვილად არ სურს, რომ ცუდი შთაბეჭდილებით წახვიდეთ. ხოლო თუ გსურთ გემრიელი ყველით ზღვის პროდუქტების გარეშე ისიამოვნოთ, მოერიდეთ დიდ ქალაქებს და გაემართეთ კულინარიის მოყვარულთათვის განკუთვნილ, დაუფასებელ ქალაქ პარმაში.
მაღალი ხარისხის ზეითუნის ზეთი არ არის განკუთვნილი კერძის მოსამზადებლად ან ძმართან ერთად ამოსავლებად
თუ „თხევადი ოქროს“, ანუ ზეითუნის ზეთის მოყვარული ხართ, იტალიაში შესანიშნავ დროს გაატარებთ მთელი ქვეყნის მასშტაბით არსებულ ფერმებში წარმოებული უმაღლესი ხარისხის ზეთების დაგემოვნებით, რომელთაგან ზოგიერთს ზეითუნის ზეთის წარმოების ათასწლოვანი ტრადიცია აქვს. ასევე გექნებათ შესაძლებლობა, საუკეთესო ბოთლები უშუალოდ მწარმოებლებისგან ან სპეციალიზებული მაღაზიებიდან შეიძინოთ. მიუხედავად იმისა, რომ ზეითუნის ზეთი იტალიური სამზარეულოს მთავარი ელემენტია, საუკეთესო ზეთის ცხელ ტაფაზე გამოყენება არ ღირს.
თუ იტალიაში სუვენირად ძალიან კარგი ხარისხის ზეითუნის ზეთს შეიძენთ, იგი ჯობს შეინახოთ მზა კერძზე მოსასხმელად ან პურის ამოსავლებად, რათა მომზადებისას გემო არ დაეკარგოს. ხოლო, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთარ სახლში შეგიძლიათ აკეთოთ ის, რაც გსურთ (მაგალითად, შეურიოთ ზეთი და ძმარი გემრიელი საწებლის მისაღებად), ვერ ნახავთ ვერცერთ იტალიელს, რომელიც პურის ამგვარად ამოვლებით იკვებება. მრავალი იტალიელისთვის ჭამამდე პურის, ზეითუნის ზეთისა და ბალზამიკოს იდეა ორმაგად მიუღებელია: არა მხოლოდ იმიტომ, რომ მთავარ კერძამდე პურით ივსებთ მუცელს, არამედ იმიტომაც, რომ მჟავე ძმრით გემოვნების რეცეპტორებს იფუჭებთ.
ვახშამი გვიანაა, თუმცა სწორედ ამისთვის არსებობს აპერიტივი
იტალიელები ვახშამს, როგორც წესი, შედარებით გვიან – 8-დან 9 საათამდე მიირთმევენ. ეს შეიძლება საკმაოდ ხანგრძლივ ლოდინად მოგეჩვენოთ, თუ მადა უკვე გაგეხსნათ, თუმცა თუ მოგშივდათ, საკმარისია აპერიტივზე გაემართოთ. ეს ტრადიცია ყოველდღიური რიტუალის ნაწილია და მასში მონაწილეობა უმარტივესია. უბრალოდ იპოვეთ ბარი (თუ კარგი ამინდია, სასურველია ტერასაზე) და შეუკვეთეთ სასმელი. ეს შეიძლება იყოს კოქტეილი, ღვინო ან ადგილობრივი ლუდი, თუმცა მთავარია, რომ მასთან ერთად წასახემსებელიც შეუკვეთოთ (ზოგჯერ, თუმცა არა ყოველთვის, ეს უფასოდაც მოჰყვება).
აპერიტივის იდეა მეტისმეტად ბევრი ჭამა არ არის. ეს ვახშმის მადას წაგიხდენდათ, ამიტომ წასახემსებელი მსუბუქი და მცირე ულუფებისაა – მაგალითად, ზეთისხილი, კარტოფილის ჩიპსები ან ბრუსკეტა (პური პომიდვრითა და ბაზილიკით). ზოგიერთი ბარი სწორედ თავისი აპერიტივით არის ცნობილი.
რესტორანში კვებისას ელოდეთ მაგიდის მომსახურების საფასურს
როდესაც იტალიაში რესტორანში სადილობთ, ანგარიშში აუცილებლად შეხვდებით „coperto“-ს: მაგიდის მომსახურების ფიქსირებულ საფასურს, რომელიც ყოველთვის ემატება, როდესაც მაგიდასთან ჯდებით და მომსახურებას იღებთ. ეს სტანდარტული გადასახადია და, რესტორნის დონის მიხედვით, როგორც წესი, თითო ადამიანზე 1-დან 5 ევრომდე შეადგენს. ზოგადი იდეით, ეს თანხა ფარავს ჭურჭლის, ჭიქების, სუფთა სუფრისა და იმ „უფასო“ პურის ღირებულებას, რომელსაც კერძთან ერთად მოგართმევენ. თუმცა, ეს არ არის ჩაი: ის მიდის რესტორანში და არა უშუალოდ მიმტანთან.
ზოგადად, ჩაის დატოვება სავალდებულო არ არის, რადგან მომსახურების ღირებულება, როგორც წესი, უკვე გათვალისწინებულია კერძის ფასში. თუმცა, თუ გამორჩეული მომსახურებისთვის მადლიერების გამოხატვა გსურთ, ეს დაფასდება: ასეთ შემთხვევაში, 10% სრულიად შესაფერისად ითვლება. უბრალოდ, მანამდე აუცილებლად შეამოწმეთ ანგარიში, ხომ არ არის მასში დამატებული მომსახურების ცალკე გადასახადი, იგივე „servizio“. ეს გავრცელებული პრაქტიკაა, განსაკუთრებით ხალხმრავალ ტურისტულ ზონებში, ასე რომ, თუ ჩეკზე ამ ჩანაწერს ნახავთ („coperto“-სთან ერთად), დამატებით ჩაის არდატოვების გამო უხერხულად ნამდვილად ნუ იგრძნობთ თავს.
წყალი რესტორნებში უფასო არ არის
საზოგადოებრივ წყაროებში არსებულ სუფთა სასმელს შეგვიძლია რომაელებს ვუმადლოდეთ. ეს სისტემები ჯერ კიდევ იმ ანტიკური იმპერიის დროიდან იღებს სათავეს, რომელმაც მოქალაქეების წყლით უზრუნველსაყოფად აკვედუკების კონტინენტური სისტემა ააგო, და ადამიანები ამით დღემდე სარგებლობენ. ეს წყაროები უსაფრთხოა გამოსაყენებლად და შესანიშნავია წყლის ბოთლის შესავსებად ან ცხელ დღეს პირის დასაბანად.
ქუჩებში უფასო წყლის არსებობის ფონზე, შესაძლოა გაგიკვირდეთ იმის გაგება, რომ რესტორანში შეკვეთილი წყალი უფასო არ არის. როდესაც წყალს ითხოვთ, მიმტანი გკითხავთ, უგაზო გსურთ თუ გაზიანი და ბოთლის წყალს მოგართმევთ, რომელიც მოგვიანებით თქვენს ანგარიშში აისახება. უფასო ონკანის წყალს, როგორც წესი, არ გთავაზობენ, თუმცა მოთხოვნა მაინც შეგიძლიათ სცადოთ. ყინულიც არ არის მიღებული რამ, ასე რომ, თუ იგი წყლისთვის ან უალკოჰოლო სასმელისთვის გსურთ, ამის მოთხოვნაც ცალკე მოგიწევთ. თუმცა, საბედნიეროდ, ყინულს, როგორც წესი, უფასოდ მიიღებთ.
